PORADY

Czy muszę płacić podatek od odszkodowania?

odszkodowanie pit

Odpowiedź jest prosta. NIE.

Odszkodowania co do zasady są zwolnione z podatku. Dzieje się tak dlatego ponieważ odszkodowanie nie jest definiowane jako dochód, od którego można by było pobrać podatek. Wszelkie świadczenia o charakterze odszkodowawczym, w tym zadośćuczynienie, traktowane są jako świadczenia pieniężne mające na celu zrekompensowanie poniesionych szkód, a nie wzbogacenie się.

Odsetki od odszkodowania

Inaczej sprawa wygląda z odsetkami od odszkodowania lub zadośćuczynienia. Zgodnie z art. 481 kodeksu cywilnego, odsetek można żądać od dłużnika opóźniającego się z spełnieniem zobowiązania finansowego - nawet, jeśli wierzyciel nie poniósł z tytułu zwłoki żadnej szkody, a opóźnienie nie powstało w wyniku okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi dłużnik.

Pomimo, że ubezpieczyciel wypłacający odszkodowanie zazwyczaj sam jest sprawcą powstania opóźnień, to jednak zgodnie z brzmieniem artykułu 481 odsetki nie mogą być utożsamione z samym odszkodowaniem. Dlatego też odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania są niestety opodatkowane i należy je wykazać w zeznaniu rocznym PIT w pozycji „inne przychody”.

Wszelkie wątpliwości na ten temat rozwiał Najwyższy Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2007, sygnatura akt II FSK 36/06.

Przepisy

Poniżej przytaczamy główne przepisy dotyczące zwolnienia przedmiotowego świadczeń odszkodowawczych z podatku od osób fizycznych, zawarte w ustawie o podatku od osób fizycznych. Zgodnie z nimi, zwolnieniem przedmiotowym z podatku dochodowego od osób fizycznych objęte są:

Art. 21 pkt 3
otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.8)(...)

Art. 21 pkt 3a
odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie przepisów o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego

Art. 21 pkt 3b
inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono

Art. 21 pkt 3c
odszkodowania w postaci renty otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość

Art. 21 pkt 3d
odszkodowania otrzymane na podstawie przepisów prawa geologicznego i górniczego

Art. 21 pkt 4
odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27 ust. 1 lub art. 30c

Art. 21 pkt 106
odszkodowania otrzymane na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych wypłacone osobom poszkodowanym na skutek działań wojennych w Kuwejcie

Pozostałe

Zwolnieniem przedmiotowym objęte są również szczególnego rodzaju świadczenia, które mają swoisty charakter odszkodowawczy. Zostały one wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 45, 52, 53.

Podsumowanie

Jak widać z powyższego, wszelkie świadczenia odszkodowawcze lub zadośćuczynienia, które możemy uzyskać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, objęte są co do zasady zwolnieniem z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dotyczy to nawet świadczeń rentowych, w tym renty z tytułu utraty zdolności do pracy zarobkowej. Wyjątkiem są tutaj świadczenia odszkodowawcze uzyskane na drodze sądowej (czy to na podstawie wyroku, czy zawartej przed sądem ugody), jeżeli dotyczyły roszczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub utraconych z powodu szkody korzyści.

Jak wskazane zostało wyżej, zwolnienie z podatku nie obejmuje również odsetek za zwłokę (zarówno tych zasądzonych w postępowaniu sądowym, jak i wypłaconym polubownie przez zakład ubezpieczeń).

Maciej Gwarek

PORADY